Таърихи навини Тоҷикистон собит намуд, ки сулҳ бо осонӣ ба даст намеояд. Солҳои аввали истиқлолият кишвари мо давраи душвори ҷанги шаҳрвандиро аз сар гузаронид, ки оқибатҳои вазнини сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ ба бор овард. Маҳз бо иродаи сиёсӣ, хиради миллӣ ва талошҳои пайвастаи роҳбарияти давлат сулҳу ваҳдати миллӣ барқарор гардид. Имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ соли 1997 оғози марҳилаи нави рушди давлатдории тоҷикон гардид. Аз ҳамин лиҳоз, сиёсати сулҳпарваронаи Тоҷикистон танҳо бар пояи назария не, балки бар асоси таҷрибаи воқеии таърихӣ ташаккул ёфтааст. Ин таҷриба имрӯз дар бисёр кишварҳои ҷаҳон ҳамчун намунаи муваффақ мавриди омӯзиш қарор дорад.

Дар чунин замина Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳбарии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арсаи байналмилалӣ ба яке аз кишварҳои ташаббускори масъалаҳои глобалӣ табдил ёфтааст. Қабули қатъномаи Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид таҳти унвони «Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027–2036» далели равшани эътирофи нақши Тоҷикистон дар таҳкими сулҳу амнияти байналмилалӣ мебошад. Ин ташаббус идомаи мантиқии сиёсати сулҳҷӯёнаи Тоҷикистон буда, ҳадафи асосии он таҳкими фарҳанги сулҳ, пешгирии низоъҳо, густариши ҳамдигарфаҳмӣ ва рушди ҳамкориҳои созандаи байналмилалӣ мебошад. Қатъномаи мазкур ҷомеаи ҷаҳониро ба муттаҳид сохтани талошҳо барои таъмини зиндагии осоишта ва рушди устувор даъват менамояд. Қабули он нуфуз ва эътибори байналмилалии Тоҷикистонро боз ҳам таҳким бахшид.

Аз нуқтаи назари ҳуқуқи байналмилалӣ, ин қатънома аҳамияти муҳим дорад. Он ба ҳадафҳо ва принсипҳои асосии Оинномаи Созмони Милали Муттаҳид, аз ҷумла ҳифзи сулҳу амнияти байналмилалӣ, эҳтироми соҳибихтиёрии давлатҳо, ҳалли мусолиматомези баҳсҳо ва рушди ҳамкориҳои дӯстона байни миллатҳо такя мекунад. Ҳамзамон, он бо Ҳадафҳои рушди устувори Созмони Милали Муттаҳид, бахусус ҳадафи шонздаҳум — таъмини сулҳ, адолат ва таъсиси ниҳодҳои самаранок ҳамоҳанг мебошад. Қатънома давлатҳоро ба масъулияти бештар дар самти пешгирии низоъҳо, ҳифзи ҳуқуқи инсон ва густариши фарҳанги сулҳ раҳнамун месозад. Аз ин ҷиҳат, он на танҳо аҳамияти сиёсӣ, балки арзиши муҳими ҳуқуқӣ низ дорад.

Қабули ин санади байналмилалӣ барои Тоҷикистон аҳамияти бузурги сиёсӣ ва дипломатӣ дорад. Он бори дигар нишон медиҳад, ки сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба арзишҳои умумибашарӣ, эҳтироми ҳуқуқи байналмилалӣ ва рушди ҳамкориҳои созанда асос ёфтааст. Тоҷикистон дар солҳои соҳибистиқлолӣ ташаббусҳои муҳими ҷаҳонӣ оид ба масъалаҳои об, иқлим ва рушди устуворро низ пешниҳод намуда, мавқеи худро ҳамчун кишвари ташаббускор мустаҳкам кардааст. Пешниҳоди Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ идомаи ҳамин сиёсати хирадмандона мебошад. Ин иқдом саҳми воқеии Тоҷикистонро дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ боз ҳам намоёнтар мегардонад.

Яке аз самтҳои муҳими татбиқи қатънома ҷалби ҷавонон ба таҳкими сулҳ ва ҳамдигарфаҳмӣ мебошад. Ҷавонон бояд дар рӯҳияи ватандӯстӣ, эҳтироми қонун, таҳаммулпазирӣ ва эҳтиром ба ҳуқуқи инсон тарбия ёбанд. Онҳо метавонанд тавассути илму дониш, навоварӣ ва ҳамкориҳои байналмилалӣ дар рушди ҷомеаи осоишта саҳми назаррас гузоранд. Пешгирии ифротгароӣ, терроризм ва дигар таҳдидҳои муосир низ аз баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва сиёсии ҷавонон вобастагии калон дорад. Аз ин рӯ, амалисозии ҳадафҳои даҳсола ба тарбияи насли дорои ҷаҳонбинии васеъ ва масъулияти баланди шаҳрвандӣ мусоидат хоҳад кард.

Хулоса, қабули қатъномаи «Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027–2036» боз як дастоварди бузурги сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дипломатияи муваффақи он мебошад. Ин ташаббус идомаи мантиқии роҳи сулҳофарини тоҷикон буда, аҳамияти бузурги таърихӣ, сиёсӣ ва ҳуқуқӣ дорад. Он Тоҷикистонро ҳамчун давлати сулҳпарвар, ҷонибдори ҳамзистии осоишта ва ҳомии арзишҳои умумибашарӣ дар арсаи байналмилалӣ муаррифӣ мекунад. Татбиқи ҳадафҳои ин даҳсола метавонад барои таҳкими сулҳу субот, густариши ҳамдигарфаҳмӣ ва рушди устувори ҷомеаи ҷаҳонӣ заминаи мусоид фароҳам оварад. Бинобар ин, ташаббуси нави Тоҷикистон на танҳо барои мардуми кишвар, балки барои тамоми инсоният аҳамияти бузурги таърихӣ ва ояндасоз дорад.

Алиҷон Назиров – Директори МТМУ №10-и ба номи Ҳоҷӣ Йӯлчиеви шаҳри Конибодом