Дар шароити ҷаҳони муосир, ки ҷомеаи башарӣ бо равандҳои мураккаби сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ мебошад, сиёсати инсондӯстона ҳамчун самти муҳими давлатдорӣ мавқеи калидӣ дорад. Ҷумҳурии Тоҷикистон аз оғози соҳибистиқлолӣ инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои ӯро арзиши олӣ эътироф намуда, тамоми сиёсати давлатиро ба ҳифзи манфиатҳои шаҳрвандон равона кардааст. Дар ин замина, сиёсати давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти роҳбарии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба таҳкими сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва рушди устувори ҷомеа нигаронида шудааст. Ин сиёсат на танҳо хусусияти ҳуқуқӣ ва иқтисодӣ, балки моҳияти амиқи инсондӯстона дошта, ба баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум равона гардидааст. Тоҷикистон имрӯз ҳамчун давлати сулҳпарвар ва ташаббускори байналмилалӣ эътироф шуда, дар арсаи ҷаҳонӣ мавқеи устувор пайдо намудааст. Ҳамаи ин дастовардҳо натиҷаи сиёсати хирадмандона ва мардуммеҳвари роҳбарияти олии давлат мебошад. Аз ин рӯ, таҳлили сиёсати инсондӯстонаи давлат аҳаммияти баланди илмӣ ва амалӣ дорад.

Яке аз самтҳои муҳими сиёсати инсондӯстонаи давлат такя ба принсипҳои адолати иҷтимоӣ ва қонуният мебошад. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои ӯро арзиши олӣ эътироф намуда, давлатро масъули ҳифзи онҳо медонад. Дар ин замина, сиёсати давлатӣ ба таъмини баробарӣ, адолат ва эҳтироми ҳуқуқи шаҳрвандон асос ёфтааст. Пешвои миллат пайваста таъкид менамоянд, ки рушди давлат танҳо дар сурате имконпазир аст, ки ҳуқуқу озодиҳои инсон пурра таъмин гардад. Давлат дар баробари рушди иқтисодӣ ба масъалаҳои иҷтимоӣ, дастгирии қишрҳои осебпазир ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум аҳаммияти хоса медиҳад. Ин раванд нишон медиҳад, ки сиёсати иҷтимоии Тоҷикистон моҳияти амиқи инсондӯстона дорад. Дар натиҷа, эътимоди мардум ба давлат ва ниҳодҳои он боз ҳам қавитар мегардад.

Дар ин замина, қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» яке аз намунаҳои равшани сиёсати инсондӯстона ва адолатпарваронаи давлат ба ҳисоб меравад. Қонуни авф ҳамчун ифодаи баланди инсондӯстӣ ва бахшиш, ба ҳадафи таҳкими сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ нигаронида шудааст. Он имконият медиҳад, ки як гурӯҳи шахсоне, ки ба кирдорҳои ҷиноятӣ даст задаанд, ба ҳаёти ҷомеа баргашта, зиндагии нав оғоз намоянд. Пешвои миллат борҳо таъкид намудаанд, ки мақсади асосии чунин қонунҳо на ҷазо, балки ислоҳ, тарбия ва бозгашти инсон ба роҳи дурусти зиндагӣ мебошад. Қонуни авф инчунин ба коҳиши шиддати иҷтимоӣ, таҳкими ҳамдигарфаҳмӣ ва афзун гардидани сулҳу субот мусоидат мекунад. Ин санади ҳуқуқӣ нишон медиҳад, ки давлат ба ҷои танҳо ҷазо додан, роҳи бахшиш ва ислоҳро низ интихоб менамояд. Ҳамин тавр, Қонуни авф ҳамчун ҷузъи сиёсати инсондӯстонаи давлат дар таҳкими ваҳдати миллӣ нақши муҳим дорад.

Таҳкими ваҳдати миллӣ яке аз муҳимтарин дастовардҳои даврони истиқлол ба ҳисоб меравад, ки маҳз бо сиёсати хирадмандонаи Пешвои миллат таъмин гардидааст. Пас аз ҷанги шаҳрвандӣ давлат тавонист бо роҳи музокирот, бахшиш ва ҳамдигарфаҳмӣ сулҳро барқарор намояд. Сиёсати инсондӯстона дар ин раванд нақши калидӣ бозида, барои баргардонидани гурезаҳо, таъмини амнияти шаҳрвандон ва барқарорсозии ҳаёти осоишта замина фароҳам овард. Қонуни авф низ дар ин раванд ҳамчун воситаи муҳими оштӣ ва ҳамгироии иҷтимоӣ хизмат намуд. Имрӯз ваҳдати миллӣ ҳамчун пояи асосии давлатдорӣ ва рушди ҷомеа эътироф гардидааст. Он имкон медиҳад, ки тамоми қишрҳои ҷомеа дар фазои сулҳ ва ҳамдигарфаҳмӣ зиндагӣ намоянд. Аз ин рӯ, ваҳдати миллӣ натиҷаи мустақими сиёсати инсондӯстонаи давлат мебошад.

Нақши Пешвои миллат дар таҳкими суботи ҷомеа ва арзишҳои инсонӣ ниҳоят бузург аст. Бо ташаббуси ӯ барномаҳои зиёди иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ амалӣ гардида, сатҳи зиндагии мардум беҳтар шудааст. Сохтмони иншооти муҳими давлатӣ, рушди маориф ва тандурустӣ, инчунин дастгирии ҷавонон аз самтҳои муҳими сиёсати давлат ба ҳисоб мераванд. Пешвои миллат ҳамеша таъкид мекунанд, ки инсон дар маркази тамоми сиёсати давлатӣ қарор дорад. Қонуни авф низ дар ҳамин рӯҳия қабул гардида, ба инсондӯстӣ ва адолат такя мекунад. Ин сиёсат ба ташаккули ҷомеаи масъулиятшинос, ватандӯст ва худшинос мусоидат менамояд. Дар натиҷа, Тоҷикистон имрӯз ҳамчун давлати сулҳпарвар дар арсаи байналмилалӣ мавқеи устувор дорад.

Дар маҷмӯъ, метавон хулоса кард, ки сиёсати инсондӯстонаи давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла қабули Қонуни авф, яке аз омилҳои муҳими таҳкими ваҳдати миллӣ, суботи ҷомеа ва ҳифзи арзишҳои инсонӣ мебошад. Ин сиёсат на танҳо ба рушди дохилии кишвар, балки ба таҳкими обрӯи байналмилалии Тоҷикистон низ мусоидат менамояд. Қонуни авф ҳамчун рамзи бахшиш, адолат ва инсондӯстӣ ба барқароршавии эътимоди иҷтимоӣ ва ҳамгироии шаҳрвандон хизмат мекунад. Сиёсати давлат дар ин самт нишон медиҳад, ки инсон ва шаъну шарафи ӯ дар маркази таваҷҷуҳи ҳукумат қарор дорад. Ҳифзи сулҳ, ваҳдат ва арзишҳои инсонӣ вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди кишвар мебошад. Танҳо бо роҳи инсондӯстӣ, бахшиш ва ҳамдигарфаҳмӣ метавон ояндаи дурахшони Тоҷикистони соҳибистиқлолро таъмин намуд.

Абдувоҳидзода Фирӯза Абдувоҳид – Мудири шуъбаи маорифи шаҳри Конибодом